Izložba “Naseljavanje podunavskih Švaba u Vojvodinu”

 

U petak 4. oktobra u galeriji Terra otvorena je izložba arhivsko-istorijskog tipa “Naseljavanje podunavskih Švaba u Vojvodinu”. Organizaciju izložbe potpisuje Nemačko udruženje Kikinda, dok je samu postavku o istorijatu naseljavanja Podunavskih Švaba, uz podršku Ministarstva unutrašnjih poslova Nemačke, priredilo Udruženje Nemaca “Gerhard” iz Sombora. Izložbu su otvorili Aleksandar Konečni, predsednik udruženja Nemaca Kikinde, Hilada Banski, zamenica predsednika i Stanislava Hrnjak, predsednica skupštine Grada Kikinde. Pored sugrađana i članova udruženja, otvaranju izložbe prisustvovali su predsednik Nacionalnog saveta nemačke nacionalne manjine, predsednik Kancelarije za Banat, kao i predstavnici Nemačkog foruma iz Žombolja. U sklopu izložbe postavljeni su i skulpture Jovana Blata iz ciklusa “Seobe” U sklopu izložbe izloženi su i radovi u terakoti iz ciklusa “Seobe” kikindskog vajara Jovana Blata kojima autor najstoji da skrene pažnja posmatrača na, u našem društvu, sve izraženiju pojavu dobrovoljnog migriranja.

“Podunavske Švabe su došli u ove krajeve posle Tursko-Austrijskih ratova, koje su vođeni krajem XVII i početkom XVIII veka. U XVII i XVIII veku su predeli današnje Vojvodine, Rumunskog Banata i Mađarske bili pod turskom vlašću. Godine 1683 Osmanlije su stigle čak do Beča, ali je uskoro počela da slabi njihova moć. Postavljanjem princa Eugena Savojskog 1697 god. na čelo Austrijske vojske, ratna sreća se okrenula. Te godine u bici kod Sente, princ Eugen slavi veliku pobedu nad Mustafom II.1699 god. zaključen je Karlovački mir. Mirom u Karlovcima Austrija je, između ostalog, stekla vlast i na podruju današnje Vojvodine. Turci su zadržali samo manji deo Srema i Temišvarski Banat omeđen rekama Tisa i Moriš, ali su i ove teritorije ubrzo pripale Austriji Požarevačkim mirom 1718. U periodu od 1716-1718 princ Eugen pobeđuje Turke kod Petrovaradina, Temišvara i Beograda. Na predlog princa Eugena, teritorija između reka Dunav, Tisa i Moriš, severni deo Srbije Mala Vlaška, proglašena je za carsku provinciju. Temišvar je postao glavni grad i administrativni centar, a za guvernera ove teritorije imenovan je general grof Klaudijus Florimund Mercy. Istovremeno je doneta odluka da se ova opustošena, napuštena teritorija naseljava Nemcima iz severnog i zapadnog dela Nemačke, iz Alzasa – Lotaringije, Baden-Virtenberga i Bavarske.

Poznate su tri velike kolonizacije:
I.  Karolinska, za vreme cara Karla VI u periodu od 1719 do 1739.
II. Terezijanska, za vreme vladavine carice Marije Terezije u periou od 1751 do 1770, i
III. Između 1781 i 1787, za vreme vladavine cara Josifa II koja je poznata pod imenom Jozefinska.

U prvoj i drugoj kolonizaciji doseljavali su se isključivo katolici, a za vreme Josifa II i protestanti. Mesto okupljanja kolonista je bilo u Ulmu, odakle su se brodićima zvanim ’’Ulmska kutija’’ spuštali niz Dunav sve do Novog Sada. Zadnje odredište bilo je kod Titela na Tisi. Tu su dobili dokumenta i krajnji raspored. Najteže je bilo prvim kolonistima zemljoradnicima, vinogradarima i zanatlijama,. Najteže radove su obavili zemljoradnici. Močvarno zemljište je trebalo pretvoriti u plodno tlo. Građeni su kanali, između ostalog i veliki Begejski kanal od Temišvara do Velikog Bečkereka. Begej je postao plovan. Zbog teških radova i bolesti, malarije u kuge, od 11.000 prvih kolonista umrlo ih je 9.000. Tada je Banat dobio ime ’’Grobnica Nemaca’’. Govorilo se : ’’Prvima smrt, drugima glad, tek trećima hleb’’. Zahvaljujući, prvenstveno vrednoći kolonista, od opustošene močvarne zemlje nastaje plodna žitnica, žitnica carstva.Najintenzivnija kolonizacija je bila Terezijanska. Tada je nastalo 30 manjih naselja i 27 većih. Tada su nastala i naselja ST. Hubert, Soltur, Šarlevil, Hajfeld i Mastort. U drugoj kolonizaciji Kikindu i Vršac naseljavali su prvenstveno trgovci, činovnici i tehničari. Za vreme Josifovske kolonizacije više se naseljava Bačka i Srem. Tada je u Petrovaradin naseljeno preko 600 porodica evangelističke veroispovesti. Ukupno je naseljeno 120.000 žitelja, a u prvim decenijama umrlo je preko 30.000. Svi kolonisti, Nemci, su 1922 godine dobili ime Podunavske Švabe i time postali najmlađe nemačko pleme.” ...izvod iz teksta kataloga izložbe, autorke Hilde Banski

Video: TV Rubin